EduTrend Tygodnia nr 55: Kod funkcji - misja Zamość 1580 - EduTrend Tygodnia. Zainspirowani Lubelszczyzną

Międzynarodowy Dzień Dziecka jest obchodzony w Polsce 1 czerwca i ma bardzo radosny charakter. Święto ma swoje korzenie w XX wieku i jest związane z ideą ochrony praw dziecka oraz zwrócenia uwagi na jego potrzeby. Proponowana lekcja ma w sobie kilka istotnych zalet - przede wszystkim zamienia lekcję matematyki w przygodę. Forma gry i „misji” zwiększa zaangażowanie uczniów. W tym dniu to szczególnie ważne, bo chodzi o atmosferę zabawy, ruchu i emocji, a nie typowej szkolnej rutyny. Escape room matematyczny naturalnie wpisuje się w ten klimat. Praca zespołowa zamiast rywalizacji o ocenę wzmacnia współpracę i komunikację. To dobrze współgra z ideą święta dzieci- podkreśla relacje i działanie w grupie. Fabuła związana z historią Zamościa nadaje lekcji element odkrywania i przygody. Matematyka staje się narzędziem do „rozwiązania tajemnicy”, co obniża stres i budzi ciekawość.

Proponowana lekcja łączy się bezpośrednio z funkcją liniową oraz jej własnościami. 

Inspiracją jest scenariusz Anny Wierzchowskiej, który znajduje się na zpe.gov.pl  „Funkcja liniowa - powtórzenie wiadomości”, w którym wielkości opisujące wielkości ekonomiczne, architektoniczne łączą się w użyteczną całość opisującą zasoby i przestrzeń „miasta idealnego”.

Dlaczego warto?

Realizacja scenariusza:

• Matematyka staje się praktyczna i angażująca uczniowie nie rozwiązują „suchych” przykładów, lecz wykorzystują funkcje liniowe do wykonania konkretnej misji. Dzięki fabule historycznej łatwiej dostrzegają sens wyznaczania wzorów funkcji, interpretowania wykresów, rozwiązywania układów równań.
• Wzmacnia motywację uczniów – zwiększa ciekawość uczniów, angażuje nawet mniej chętnych, buduje pozytywne emocje wokół matematyki.
• Rozwija kompetencje kluczowe – rozwija logiczne myślenie, analizę danych, argumentację matematyczną, współpracę w grupie.
• Łączy matematykę z historią i kulturą – odwołanie do Zamościa i renesansowej urbanistyki pokazuje uczniom, że matematyka była wykorzystywana przy projektowaniu miast, ma zastosowanie w architekturze, ekonomii i planowaniu.

Elementy lokalnej tożsamości i tradycji

• odwołanie do historii miasta Zamość, w tym okoliczności powstania miasta, znaczenie Zamościa jako „miasta idealnego” renesansu oraz roli miasta w historii regionu i Polski;
• obserwacja geometrycznego układu miasta i architektury renesansowej, co pozwala pokazać praktyczne zastosowanie matematyki w projektowaniu miast;
• włączenie wątków historycznych dotyczących Jana Zamoyskiego dzięki czemu poznają lokalnego bohatera historycznego oraz budują świadomość regionalnego dziedzictwa;
• dyskusja o roli matematyki w architekturze – odwołanie się do włoskiego renesansu i jego wpływu na region, w tym postaci architekta Bernardo Morando. 

Współpraca z lokalną społecznością

• warsztaty matematyczno-historyczne we współpracy z Muzeum Zamojskim i biblioteką miejską;
• spacer edukacyjny po mieście z lokalnym przewodnikiem/pasjonatem historii;
• współpraca z grupą rekonstrukcyjną.

Lokalny akcent medialny – promocja wydarzenia

Uczniowie:

• przygotowują mapę matematyczno-historyczną miasta;
• nagrywają relację z gry miejskiej.

Proponowane hashtagi: #MisjaZamość1580 #MatematykaWTerenie #Zamość
 

Struktura zajęć

1. Faza przygotowawcza:

• wcześniejsze zapoznanie uczniów z zasadami gry oraz materiałami przygotowanymi przez nauczyciela;
• krótkie przypomnienie własności funkcji liniowej; 
• wprowadzenie elementu fabularnego w postaci krótkiej notatki historycznej.

2. Faza realizacyjna:

Uczniowie pracują w grupach. Każda grupa otrzymuje „kopertę misji” z zadaniami:

• grupa I – wykorzystuje funkcję liniową w modelu ekonomicznym, interpretuje współczynnik kierunkowy jako „stawki opłat”, analizuje, czy opłaty rosną, czy maleją, oblicza wartości funkcji dla większych argumentów;
• grupa II – rozwiązuje układy równań, wyznacza punkty przecięcia się prostych, interpretuje wynik jako „punkt spotkania kanałów”, analizuje zależności dwóch funkcji;
• grupa III – wyznacza miejsce zerowe, określa monotoniczność, interpretuje spadek wartości funkcji, analizuje „moment zatrzymania procesu”;
• grupa IV – porównuje dwie funkcje liniowe, wyznacza punkt przecięcia, interpretuje tempo zmian. 

3. Faza podsumowująca:

• odszyfrowanie kodu końcowego, każda grupa przedstawia zdobyte fragmenty kodu, a nauczyciel wraz z klasą scala je w jeden „kod misji”;
• weryfikacja wyników i omówienie rozwiązań;
• refleksje uczniów - krótka dyskusja;
• podsumowanie lokalnego kontekstu – jak matematyka była i jest używana w planowaniu miast takich jak Zamość.

Link do oryginalnego scenariusza na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej

Dzięki lekcji uczniowie dostrzegają, że matematyka – szczególnie funkcja liniowa i układy równań – nie jest tylko teorią, ale narzędziem do opisywania rzeczywistości. W kontekście powstawania Zamościa widzą, jak matematyka może wspierać planowanie miasta, handel czy budowę infrastruktury. To sprawia, że łatwiej rozumieją, iż matematyka ma realne zastosowanie w historii, architekturze i codziennym życiu, a nie tylko w zadaniach szkolnych.

Serdecznie zapraszam
 Agnieszka Muszyńska-Brzyska
 Doradca metodyczny ds. matematyki w LSCDN