EduTrend Tygodnia nr 34: Od Lublina po Sorbonę – czyli promieniotwórczymi śladami Marii Skłodowskiej-Curie
EduTrend Tygodnia. Zainspirowani Lubelszczyzną (nr 34)
W lipcu 2026 roku będziemy obchodzili 96. rocznicę pobytu Marii Skłodowskiej-Curie w Lublinie, do którego przybyła w 1930 jako uznana i szanowana w całym świecie nauki uczona w dziedzinach fizyki doświadczalnej i chemii fizycznej, laureatka Nagrody Nobla z fizyki i chemii.
Związki Marii Skłodowskiej-Curie z Lubelszczyzną były głębokie i trwały od dzieciństwa. Jako uczennica regularnie spędzała wakacje u krewnych w majątkach ziemskich pod Lublinem – w Kamionce koło Lubartowa oraz w Zawieprzycach. Jej dziadek Józef Skłodowski był dyrektorem Szkoły Wojewódzkiej Lubelskiej, a stryj Zdzisław walczył w Powstaniu Styczniowym na terenie Lubelszczyzny. Obecnie postać M. Skłodowskiej-Curie jest upamiętniona m.in. poprzez Uniwersytet Marii Skłodowskiej Curie oraz jej charakterystyczny pomnik na placu nazwanym jej imieniem.
Warto zatem, aby postać M. Skłodowskiej i jej związki z Lubelszczyzną były inspiracją do lepszego zrozumienia natury i charakteru promieniowania jonizującego wokół nas, jego wpływu na organizmy żywe i zastosowania w nauce, technice i medycynie.
Dlaczego warto?
Realizacja scenariusza:
- rozwija krytyczne myślenie – zrozumienie natury promieniowania pozwala na oddzielenie faktów od mitów związanych z jego szkodliwością;
- doskonali umiejętności i utrwala wiadomości – uczniowie nabywają wiadomości z zakresu promieniotwórczości i jej zastosowania we współczesnym świecie;
- kreuje ścieżki rozwoju – uczniowie dostrzegają możliwości kontynuowania edukacji i podejmowania pracy w wielu obszarach nauki, przemysłu i medycyny;
- pobudza świadomość potrzeby badań i profilaktyki zdrowotnej – uczniowie rozumieją zastosowania promieniowania jonizującego w medycynie i dostrzegają możliwości współczesnej diagnostyki.
Elementy lokalnej tożsamości i tradycji
W trakcie lekcji pojawiają się:
- miejsca upamiętniające związki Marii Skłodowskiej-Curie z Lubelszczyzną,
- Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej (UMCS) w Lublinie - Instytut Fizyki,
- Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej,
- Pracownie Diagnostyki Obrazowej na Lubelszczyźnie,
- Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska (WIOŚ) w Lublinie.
Współpraca z lokalną społecznością
- Zaproszenie pracowników naukowych Instytutu Fizyki UMCS na wykład o promieniowaniu jonizującym.
- Organizacja wycieczki edukacyjnej do jednego z Instytutów Onkologii na Lubelszczyźnie.
- Zaproszenie rodziców i dziadków na cykl wykładów o promieniowaniu jonizującym wokół nas.
Lokalny akcent medialny – promocja wydarzenia
Uczniowie:
- organizują wystawę ,,Zycie i dorobek naukowy Marii Skłodowskiej-Curie”,
- nagrywają krótki film z pomiarów radiacyjnych w okolicach ich szkoły,
- tworzą prezentację: „Związki Marii Skłodowskiej-Curie z Lubelszczyzną”,
- organizują w szkole ,,Tydzień medycyny nuklearnej”.
Proponowane hashtagi: ##MariaSkłodowskaCurie ##UMCSWydziałFizyki
Struktura zajęć
1. Faza przygotowawcza
- Omówienie natury i charakteru promieniowania jonizującego.
- Przegląd widma fal elektromagnetycznych z naciskiem na zakres promieniowania jonizującego.
- Przypomnienie zjawiska promieniotwórczości naturalnej.
- Wskazanie mechanizmów prowadzących do uwalania energii w reakcjach jądrowych.
2. Faza realizacyjna
Uczniowie pracują w grupach z materiałami przygotowanymi przez nauczyciela:
- grupa I – analizuje metody zastosowania promieniowania jonizującego w medycynie, nauce i przemyśle;
- grupa II – ocenia możliwości energetyki jądrowej;
- grupa III – ustala fakty i mity związane z promieniowaniem jonizującym wokół nas;
- grupa IV – analizuje dorobek naukowy M. Skłodowskiej-Curie.
Następnie:
- uczniowie przygotowują wnioski i konkluzje wynikające z pracy w grupach.
3. Faza podsumowująca
- Prezentacje wniosków wynikających z pracy w grupach.
- Dyskusja lub mapa myśli: „Czy promieniowanie jonizujące ratuje życie?” oraz „Dlaczego boimy się promieniowania jonizującego?”.
- Uczniowie tworzą prezentację: „Od Lublina po Sorbonę – wpływ dorobku naukowego M. Skłodowskiej-Curie na rozwój nauki o promieniotwórczości”.
Link nr 1 do oryginalnego scenariusza na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej
Link nr 2 do oryginalnego scenariusza na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej
Lekcja stwarza możliwości połączenia współczesnej wiedzy na temat promieniowania jonizującego i jego zastosowania w wielu obszarach życia z ciągle niedocenianym dorobkiem naukowym Marii Skłodowskiej-Curie. Proponowany scenariusz pozwala na kształtowanie krytycznych postaw wobec funkcjonujących w społeczeństwie mitów i fałszywych informacji dotyczących różnych form promieniowania i stwarza szansę na bardziej świadome funkcjonowanie we współczesnym świecie.
Serdecznie zapraszam
Andrzej Mazurkiewicz
doradca metodyczny ds. fizyki w LSCDN