EduTrend Tygodnia nr 4: Betlejem nad Bystrzycą
EduTrend Tygodnia. Zainspirowani Lubelszczyzną (nr 4)
Boże Narodzenie od wieków było jednym z najważniejszych tematów w sztuce. Artyści poprzez obrazy, płaskorzeźby i dekoracje świątyń opowiadali historię narodzin Chrystusa w sposób dostępny i poruszający dla kolejnych pokoleń. W Lubelszczyźnie ta opowieść ma swój wyjątkowy, lokalny rys – zapisany w kamieniu starych kościołów, fasadach kamienic oraz w świątecznej przestrzeni Starego Miasta.
Scenariusz lekcji plastyki „Opowieść o Bożym Narodzeniu” w wersji lubelskiej zaprasza uczniów do odkrywania świątecznej historii poprzez sztukę własnego regionu. Uczniowie uczą się patrzeć na Lublin i Lubelszczyznę jak na żywą księgę opowieści – taką, w której Boże Narodzenie zapisano w obrazach, płaskorzeźbach i przestrzeni miejskiej.
Zajęcia łączą edukację plastyczną, regionalną i kulturową, rozwijając wrażliwość estetyczną, lokalny patriotyzm oraz poczucie więzi z „małą ojczyzną”.
Dlaczego warto?
Realizacja scenariusza w wersji regionalnej:
- rozwija lokalny patriotyzm i tożsamość kulturową uczniów poprzez odkrywanie świątecznych śladów Bożego Narodzenia w przestrzeni Lubelszczyzny;
- uczy, że sztuka sakralna i regionalna jest ważną częścią dziedzictwa kulturowego regionu;
- łączy edukację artystyczną, historyczną i regionalną w spójną, angażującą całość;
- wzmacnia wrażliwość estetyczną, uważność i umiejętność opowiadania historii za pomocą obrazu.
Elementy lokalnej tożsamości i tradycji
Lekcja może zostać rozbudowana o konkretne odniesienia do przestrzeni Lublina i regionu:
- analiza przedstawień ikony Bożego Narodzenia w prawosławnej katedrze Lubelskiej;
- omówienie płaskorzeźb i detali świątecznych w Kaplicy Trójcy Świętej na Zamku Lubelskim, m.in. scena Narodzin Chrystusa;
- nawiązanie do tradycji szopki lubelskiej – w tym szopki ustawianej na Placu po Farze w okresie świątecznym;
- obserwacja świątecznego wystroju Starego Miasta w Lublinie – iluminacje, dekoracje witryn i kamienic;
- przywołanie regionalnych tradycji kolędowania na Lubelszczyźnie.
Współpraca z lokalną społecznością
- zaproszenie pracownika muzeum regionalnego lub przewodnika miejskiego,
- współpraca z Domem Kultury lub miejską biblioteką,
- udział rodziców i dziadków jako „żywych nośników tradycji” – opowieści o dawnych świętach w regionie,
- wizyta w kościele lub muzeum w ramach krótkiej lekcji terenowej (lub spacer fotograficzny).
Lokalny akcent medialny – promocja wydarzenia
Uczniowie mogą przygotować:
- galerię zdjęć pt. „Boże Narodzenie w przestrzeni Lublina”,
- krótkie filmiki z interpretacją lokalnych przedstawień sceny Narodzenia,
- gazetkę lub e-publikację: „Lubelskie światło Betlejem”,
- hasztagi do promocji: #LubelskieBożeNarodzenie #BetlejemNadBystrzycą #LubelskieNaŚwięta #LubelskiKoziołekWSzopce
Struktura zajęć
1. Faza przygotowawcza:
Rozmowa wprowadzająca o tym, jak Boże Narodzenie przedstawiane jest w sztuce. Nauczyciel prezentuje zdjęcia wybranych lubelskich płaskorzeźb, obrazów i dekoracji świątecznych. Uczniowie opisują, co widzą: postacie, światło, symbole. Wspólne zastanowienie się, dlaczego artyści sięgali po scenę Narodzenia.
2. Faza realizacyjna:
- analiza reprodukcji dzieł z regionu (Archikatedra Lubelska, Zamek Lubelski, zabytkowe świątynie),
- praca w grupach: tworzenie własnej „lubelskiej” wersji sceny Bożego Narodzenia w formie płaskorzeźby z masy plastycznej lub kartonu,
- projektowanie mini-szopki inspirowanej szopką na Placu po Farze,
- łączenie motywów biblijnych z elementami lokalnej architektury (bramy Krakowska i Grodzka, kamienice, wieże Starego Miasta).
3. Faza podsumowująca:
Uczniowie prezentują swoje prace, opowiadając, jakie elementy Lubelszczyzny umieścili w swoich dziełach i dlaczego. Następuje rozmowa podsumowująca: w jaki sposób sztuka pomaga budować więź z miejscem, w którym żyjemy.
Link do oryginalnego scenariusza na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej
Lekcja pokazuje, że Boże Narodzenie nie jest tylko wydarzeniem religijnym i historycznym, ale żywą opowieścią zapisaną również w przestrzeni Lubelszczyzny. Uczniowie odkrywają, że Lublin i region mogą być ich własnym Betlejem – miejscem światła, pamięci i tradycji.
Dzięki pracy twórczej uczniowie uczą się patrzeć na swoje miasto i region z dumą, uważnością i poczuciem przynależności.
Serdecznie zapraszam
Zbigniew Wiertel
Konsultant ds. muzyki i TIK w edukacji w LSCDN