EduTrend Tygodnia nr 65: Rezerwat przyrody Piekiełko koło Tomaszowa Lubelskiego – promień, średnica i tajemnice głazów
EduTrend Tygodnia. Zainspirowani Lubelszczyzną (nr 65)
Rezerwat przyrody Piekiełko położony jest na terenie Roztocza Środkowego.
Utworzony został w 1962 r. w celu zachowanie skupiska głazów narzutowych w miejscowości Łaszczówka (pod Tomaszowem Lubelskim). Piaskowce krzemionkowe (piaskowiec batiatycki) częściowo ukryte są w ziemi. Największe z nich mają nawet 10 m obwodu.
Co ciekawe, nazwa samego rezerwatu wiąże się z legendami, które tłumaczą diabelskie pochodzenie głazów. Ich duże znaczenie pod względem naukowym wynika z faktu, iż inne podobne skupiska piaskowców są znacznie bardziej wyeksploatowane i zniszczone.
Inspiracją do realizacji zajęć są materiały dostępne na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej (ZPE), w szczególności materiał z matematyki „Okrąg, koło i ich elementy”, który wprowadza pojęcia promienia, średnicy i okręgu wykorzystywane podczas pomiarów terenowych, oraz materiał z geografii „Formy ochrony przyrody”, pomagający zrozumieć znaczenie rezerwatów przyrody i ochrony cennych obiektów przyrody nieożywionej. Dzięki połączeniu treści matematycznych, geograficznych i regionalnych uczniowie odkrywają praktyczne zastosowanie wiedzy szkolnej podczas poznawania dziedzictwa swojej małej ojczyzny.
Dlaczego warto?
Realizacja scenariusza:
- Rozwija inteligencję emocjonalną – rzeczywista obecność uczy odczytywania emocji.
- Wzmacnia myślenie krytyczne i kulturowe – uczniowie porównują wiadomości zamieszczone w Internecie z rzeczywistością.
- Buduje sprawczość uczniów – sami sprawdzają wielkość rezerwatu i obliczają średnice głazów.
Elementy lokalnej tożsamości i tradycji
W lekcji pojawiają się:
- pomiary terenu i głazów znajdujących się w rezerwacie,
- rozmowa o roli legend w kulturze wsi lubelskiej: zabawy, wesela, spotkania sąsiedzkie.
Współpraca z lokalną społecznością
- zaproszenie lokalnego przewodnika i pasjonata przyrody;
- współpraca z domami kultury i instytucjami: Tomaszowski Dom Kultury, Zamojskie Towarzystwo Przyrodnicze, Muzeum Regionalne im. dr Janusza Petera;
- udział rodziców i dziadków jako „żywych nośników tradycji” – rozmowy o dawnych legendach związanych z rezerwatem.
Lokalny akcent medialny – promocja wydarzenia
Uczniowie:
- przygotowują fotoreportaż „Piekiełko nie takie straszne”,
- nagrywają krótki film o rezerwacie,
- tworzą prezentację: „Wyżyna Lubelska – cenne perełki regionalne”.
Proponowane hashtagi: #MatematykaWRezerwacie #MatematycznePiekiełko #RoztoczeNaMapieIWLiczbach #GeografiaIMatematykaWTerenie #MatematykaNaSzlaku
Struktura zajęć
1. Faza przygotowawcza:
- Rozmowa: „Z czym kojarzy Ci się Piekiełko?”.
- Zapoznanie z informacjami o rezerwacie i jego położeniem na mapie Roztocza.
- Omówienie materiałów ZPE:
- geografia – „Formy ochrony przyrody”,
- matematyka – „Okrąg, koło i ich elementy”.
- Uczniowie przypominają pojęcia: okrąg, koło, promień i średnica oraz wskazują ich praktyczne zastosowanie podczas pomiarów terenowych.
2. Faza realizacyjna:
Praca terenowa
- Grupa I - mierzy obwody wybranych głazów i zapisuje wyniki.
- Grupa II - szacuje wymiary wybranego fragmentu terenu i porównuje wyniki pomiarów.
- Grupa III - na podstawie wyników pomiarów określa przybliżone średnice i promienie głazów oraz porównuje ich wielkość, wykorzystując wiedzę o elementach koła i okręgu.
Analiza wyników. Uczniowie:
- prezentują wyniki oraz porównują zastosowane metody pomiaru,
- na podstawie wyników pomiarów określają przybliżone średnice i promienie głazów, porównują ich wielkość oraz wykonują szkic wybranego głazu z zaznaczeniem średnicy i promienia.
3. Faza podsumowująca:
- Prezentacja efektów pracy grup.
- Dyskusja: „Dlaczego warto chronić miejsca naszego regionu?”.
- Przygotowanie prezentacji „Wyżyna Lubelska – cenne perełki regionalne” oraz fotoreportażu lub krótkiego filmu o rezerwacie.
Link do oryginalnego scenariusza na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej - matematyka
Link do oryginalnego materiału na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej – geografia
Lekcja staje się pomostem między wiedzą szkolną a lokalnym dziedzictwem przyrodniczym i kulturowym. Pokazuje, że matematykę i geografię można wykorzystywać do poznawania najbliższego otoczenia. Dzięki pomiarom, obserwacjom i analizie uczniowie lepiej poznają swój region oraz rozwijają poczucie więzi i dumy z małej ojczyzny.
Serdecznie zapraszam
Robert Wojciechowski
Doradca metodyczny ds. matematyki w LSCDN