Ad Rem. Edukacja. Nr 2 (06) 2026
Drodzy Czytelnicy, współczesna szkoła i przedszkole stają dziś wobec wyzwań, które jeszcze kilkanaście lat temu wydawały się odległe lub marginalne. Dynamiczny rozwój technologii cyfrowych, zmiany stylu życia, nowe nawyki żywieniowe, ograniczanie kontaktu z naturą oraz rosnąca lawinowo liczba bodźców sprawiają, że troska o zdrowie staje się jednym z najważniejszych zadań edukacji. Zdrowie rozumiane szeroko, zarówno w aspekcie fizycznym, ale też psychicznym, emocjonalnym oraz społecznym, podlega wspólnej odpowiedzialności rodziców, nauczycieli, wychowawców, terapeutów i całego środowiska edukacyjnego.
Zachęcamy do lektury wszystkich artykułów zamieszczonych w tym numerze i jednocześnie pragniemy zwrócić uwagę na te treści, które ukazują wielowymiarowość problemów związanych ze zdrowiem dzieci, ale także kondycją psychiczną i zawodową nauczycieli. Autorzy podejmują zagadnienia niezwykle aktualne i zarazem głęboko osadzone w codzienności współczesnej szkoły oraz przedszkola – od wpływu ekranów na rozwój mowy dziecka (Magdalena Szadkowska), przez znaczenie zdrowego żywienia i edukacji prozdrowotnej (Edyta Kozina), po potrzebę kontaktu z naturą (Grażyna Zawiślak) oraz ochronę prywatności dzieci w cyfrowym świecie (Marzena Skoczylas).
Szczególnie wyraźnie wybrzmiewa w tych tekstach przekonanie, że zdrowie dziecka buduje się w relacji. Sprzyja temu rozmowa, wspólne działanie i obecność drugiego człowieka. Rozwój mowy, kompetencji społecznych czy odporności emocjonalnej nie dokonuje się w izolacji. Potrzebny jest żywy dialog, wspólne doświadczenia oraz przyjacielskie więzi. Nadmierna obecność mediów cyfrowych, uproszczona i pośrednia komunikacja oraz pośpiech współczesności prowadzą do wielu zaburzeń, między innymi do osłabienia koncentracji, ograniczenia relacji społecznych czy trudności w rozwoju językowym i emocjonalnym dzieci. Autorzy nie poprzestają jednak na diagnozie, lecz proponują konkretne działania edukacyjne, które mogą przywrócić przestrzeń naturalnego rozwoju, pobudzają aktywność i twórcze poznawanie świata.
Istotnym wymiarem publikacji jest również troska o kulturę zdrowego życia. Składają się na to: zdrowe żywienie, warsztaty kulinarne, kontakt z naturalnymi produktami oraz uczenie świadomych wyborów żywieniowych. W świecie nadmiaru, pośpiechu i łatwo dostępnej żywności wysokoprzetworzonej edukacja zdrowotna staje się formą troski o stan obecny i przyszłość nie tylko młodego pokolenia.
Cenny głos stanowi również refleksja nad znaczeniem natury w procesie edukacji i terapii. Ogród ziołowy jawi się jako przestrzeń wielowymiarowego rozwoju, w tym jako miejsce nauki, relaksu, wyciszenia oraz odbudowy równowagi psychicznej. W czasach przeciążenia informacyjnego oraz wzrastającego poziomu stresu, zarówno dzieci, jak i nauczycieli, kontakt z przyrodą odzyskuje wymiar terapeutyczny. Natura nie tylko wspiera zdrowie. Ma również zdolność przywracania człowiekowi poczucia harmonii oraz zakorzenienia w realnym świecie.
Nie sposób pominąć także problematyki zdrowia nauczycieli. Współczesny nauczyciel funkcjonuje w rzeczywistości permanentnej zmiany, przeciążenia obowiązkami, odpowiedzialności wychowawczej i emocjonalnej. Nauczyciel często jest pierwszą osobą, która dostrzega trudności u swoich wychowanków, np. samotność, przeciążenie cyfrowe, problemy emocjonalne czy zaburzenia koncentracji. Aby jednak skutecznie wspierać młodych ludzi, sam potrzebuje przestrzeni bezpieczeństwa, odpoczynku i troski o własny zdrowie we wszystkich jego aspektach. Zdrowa szkoła nie może istnieć bez świadomego i zdrowego nauczyciela.
Edukacja w zakresie zdrowia nie jest dodatkiem do procesu kształcenia, ale jednym z jego fundamentalnych wymiarów. W dzisiejszym świecie wielką wartość mają proste doświadczenia: rozmowa, wspólny posiłek, kontakt z naturą, odpowiedzialność za słowo oraz obecność.
Joanna Soboń, Dyrektor LSCDN
Grzegorz Żuk, Redaktor naczelny